Đó là Nguyễn Tâm Nhâm, hội viên hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên hội Văn học nghệ thuật Quảng Ninh hiện đang trú tại phường Hồng Hải, thành phố Hạ Long.

“Ẩn sĩ” giữa thành phố

Sau gần nửa giờ hỏi thăm và dìu nhau vượt dốc, cuối cùng thì chúng tôi cũng đến được nơi cư ngụ của Nguyễn Tâm Nhâm. Căn nhà nhỏ nằm ẩn bên những lùm cây cổ thụ trông xa như ngôi nhà của ẩn sĩ ngày xưa trong truyện dã sử Trung Hoa. Tôi thoáng tần ngần trước cổng ngôi nhà sực nhớ tới lời dặn của anh Lê Chính, chủ tịch hội Văn học nghệ thuật Quảng Ninh: “Lâu lắm chúng tôi cũng không gặp Tâm Nhâm. Tuy sống và làm việc ở thành phố du lịch nhưng anh sống như một ẩn sĩ…”.

“Ẩn sĩ” loà xoà mái tóc dài chấm vai, bộ ria bàn chải lừ lừ nhìn chúng tôi, hỏi: “Các anh từ đâu đến? Ô, đã là nhà báo thì phải điện thoại trước chứ. Thôi được, các anh từ xa đến thì tôi đành… phải tiếp thôi!”.

“Gia đình tôi có tới bốn đời làm thợ mỏ, bản thân tôi cũng từng là thợ mỏ của công ty than Cọc Sáu. Nhưng các anh đừng hiểu tôi là thợ đào lò. Tôi là thợ nhưng chuyên làm tượng, tôi chỉ ăn lương thợ thôi”, Nguyễn Tâm Nhâm tự giới thiệu mình. “Than đá là chất liệu linh thiêng. Than có cách đây 370 triệu năm, phát hiện ra than, ứng dụng than là bắt đầu thời kỳ văn minh rồi…”, Nguyễn Tâm Nhâm say sưa nói.

Trong sân nhà của “ẩn sĩ”, một đống than đá ùn lên trông như quả đồi nhỏ, có những cục than to như chiếc trống trận nặng gần hai tấn. Chỉ tay về phía “đồi than” nằm trong sân, Nhâm khoe: “Số than này tôi phải tích luỹ gần 10 năm đấy, do đích thân tôi đi lùng sục khắp vùng than Quảng Ninh, phần lớn là lấy từ mỏ Cọc Sáu mang về”. Anh cho biết để có được “đồi than” này anh phải bỏ ra hơn 100 triệu đồng.

Năm nay đã gần 50 tuổi, Nguyễn Tâm Nhâm tự hào rằng mình đã có nhiều tượng than đá nhất Việt Nam. Ở Quảng Ninh “Tôi không ưa sự sao chép, rập khuôn, tôi sáng tác trên chất liệu than đá, đó là điều chưa ai làm ở vùng than này. Tôi đi theo con đường của nghệ thuật tạo hình, tạo chân dung”.

Người tạc tượng Picasso nhiều nhất Việt Nam

“Bảo tàng chân dung” của Nguyễn Tâm Nhâm không thiếu mặt ông nào. Trong nhà anh từ phòng khách đến buồng ngủ, xưởng tạo hình… đều đặt tượng các danh nhân tên tuổi của Việt Nam như đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhà thơ Chế Lan Viên, nhà văn Nguyên Hồng, nhạc sĩ Văn Cao, hoạ sĩ Van Gogh… Gần 130 bức tượng danh nhân tạc bằng than kíp lê này đã được Nguyễn Tâm Nhâm đem đi triển lãm tại Hà Nội nhân dịp 990 năm Thăng Long.

Nhưng nhiều nhất và ấn tượng nhất là tượng chân dung Picasso, có đến 56 bức tượng chân dung nhà danh hoạ nổi tiếng này được tạc bằng than kíp lê với nhiều bút pháp khác nhau. Có bức đánh bóng đen như sơn mài, có bức đánh ráp để trắng ánh lên như thép, có bức để nguyên chất… Để tạc được những bức tượng này, Tâm Nhâm cho biết anh đã khổ công mất 15 năm. Bắt đầu từ năm 1990, tôi được tiếp xúc với những tác phẩm của Picasso, khi ấy tôi bắt đầu mon men đến nghệ thuật sáng tác. Picasso đã ấn tượng với tôi đến mức ám ảnh và tôi nguyện sẽ tạc tượng ông ấy với thật nhiều chân dung.

Nguyễn Tâm Nhâm kể, do anh là người đầu tiên sáng tác nghệ thuật trên than đá nên có những người, trong đó có không ít bạn bè anh cho rằng anh mắc bệnh “vĩ cuồng”, nhưng anh kiên quyết đi theo con đường mình đã chọn. Một hòn than đá vào tay anh, qua sự cần mẫn và khéo léo sẽ trở thành một ngôn ngữ riêng. Bên cạnh việc tạo chân dung các danh nhân, Nguyễn Tâm Nhâm đã sáng tác được nhiều tác phẩm than đá ấn tượng khác như Tình mẫu tử; Tình biển; Mẹ tôi ngày trẻ; Nỗi đau... Du khách nước ngoài đến Hạ Long, thăm vùng than Quảng Ninh đều trầm trồ trước những tác phẩm nghệ thuật của Nguyễn Tâm Nhâm, coi đó là “sự độc đáo, tinh hoa của than đá Việt Nam”. Nhiều người nước ngoài đã trả tới 5.000 USD để có được bức tượng danh nhân hay những sáng tác nghệ thuật bằng than đá để đem về nước. Ông Tạ Quang Bạo, chủ tịch hội đồng Nghệ thuật điêu khắc Việt Nam khi đến thăm Nhâm đã ghi lưu bút: “Than đá là chất liệu của mỹ nghệ, nhưng Tâm Nhâm đã có công đưa chất liệu từ mỹ nghệ thành chất liệu tạo hình”.

Nguyễn Tâm Nhâm sống như một ẩn sĩ chính cống. Anh rất ít khi “hạ sơn” xuống núi hay đi du lịch đây đó. Anh dành phần lớn thời gian cho việc đọc sách và sáng tác. Gần đây, Tâm Nhâm đang gấp rút hoàn thiện cho cuốn sách Tượng than Việt Nam đầu tay của anh. Anh rất thích mình được coi là điêu khắc gia của vùng than Quảng Ninh. Nhưng người vùng mỏ nơi đây thường gọi anh với biệt danh âu yếm: “người thợ đặc biệt” của vùng than. Bởi lẽ, “ẩn sĩ” này được ngành than Việt Nam trả lương mỗi tháng ba triệu đồng, lương chuyên viên bậc 4/6 của tập đoàn Than – khoáng sản Việt Nam để anh tạo nên những nét đẹp của than.

Theo SGTT